اعتماد به نفس چيست؟

اعتماد به نفس مجموعه باورها و احساسات ما، در مورد خودمان است. اين‌كه ما چگونه شخصيت خود را تعريف مي‌كنيم، انگيزه‌ها، نگرش و رفتار ما را تحت تاثير قرار مي‌دهد و بر سازگاري عاطفي ما نيز تاثير دارد.

الگوي اعتماد به نفس خيلي زود در زندگي شكل مي‌گيرد. پس از همان دوران كودكي بايد به فكر باشيم. آموزش اين مطلب كه پس از بارها تلاش ناموفق باز هم بايد سعي و تلاش كرد، به كودك مي‌آموزد كه او مي‌تواند؛ فقط بايد بيشتر تلاش كند. كودك بايد درك كند كه اگر شكست مي‌خورد، بايد دوباره تلاش كند و اگر باز هم شكست خورد بداند در نهايت موفق مي‌شود. در چنين سيري آنها در مورد توانايي‌هاي خود تصور مثبتي پيدا مي‌كنند.

در كنار احساس توانايي، احساس دوست داشته شدن نيز در ايجاد اعتماد به نفس نقش مؤثري دارد. كودكي كه از موفقيت خود شاد مي‌شود ولي احساس دوست داشته شدن نمي‌كند در نهايت ممكن است احساس اعتماد به نفس كمتري را تجربه كند. به همين ترتيب، كودكي كه احساس مي‌كند دوست داشته مي‌شود، اما در مورد توانايي‌هاي خود ترديد دارد، باز هم با مشكل اعتماد به نفس ضعيف روبه‌رو خواهد شد. اعتماد به نفس واقعي در صورتي به وجود مي‌آيد كه ميان اين دو حالت توازن ايجاد شود.

علائم اعتماد به نفس

كودكان و نوجواناني كه اعتماد به نفس پاييني دارند، علاقه‌اي به امتحان موارد جديد ندارند و اغلب در مورد خودشان منفي صحبت مي‌كنند؛ اين جمله را زياد از آنها مي‌شنويم: «من نمي‌توانم.»

آنها هنگام مواجهه با مشكلات، تحمل كمي دارند، براحتي كارها را رها مي‌كنند يا منتظر كس ديگري مي‌مانند و زود نااميد مي‌شوند. كودكان و نوجوانان با اعتماد به نفس پايين، موانع موقتي را به شكل مشكلي دائمي و غيرقابل تحمل مي‌بينند و حس بدبيني در آنها غالب است.

در مقابل، كودكاني كه اعتماد به نفس خوبي دارند از تعامل با ديگران لذت مي‌برند. در روابط اجتماعي راحت هستند و از فعاليت‌هاي گروهي لذت مي‌برند؛ درست مانند فعاليت‌هاي مستقل خود.

هنگام مواجهه با چالش‌ها، مي‌توانند نسبت به يافتن راه‌حل مناسب اقدام كنند. نقاط ضعف و قوت خود را مي‌شناسند و آنها را مي‌پذيرند. در ضمن حس خوش‌بيني ميان آنها غالب است.

نقش والدين

امري بديهي است كه پدر و مادر نقش مهم و مؤثري در پرورش اعتماد به نفس كودك دارند. نكات زير مي‌تواند به شما در اين امر مهم كمك كند.

• بچه‌ها نسبت به كلمات و جملات والدين بسيار حساس هستند. پس به ياد داشته باشيد كه نه‌تنها فقط زماني كه كاري را درست انجام مي‌دهد، بلكه براي تلاش‌هاي فرزندتان هم از او تعريف كنيد و در اين تعريف و تحسين راستگو باشيد.

• الگوي مثبتي براي او باشيد. اگر شما بسيار از خودتان انتقاد مي‌كنيد، بدبين هستيد يا غيرواقعي و نامعقول در مورد توانايي‌ها و محدوديت‌هاي خود فكر مي‌كنيد، بدانيد اين موارد را به كودك خود نيز آموزش مي‌دهيد.

• مهم است كه والدين باورهاي نادرست بچه‌ها در مورد خودشان را شناسايي كنند؛ باورهاي‌شان در مورد كمال، جذابيت، توانايي يا هر چيز ديگري. كمك كردن به بچه‌ها براي تعيين استانداردهايي دقيق‌تر و ارزيابي واقع بينانه‌تر از خود، به برداشت مثبت آنها از خودشان كمك مي‌كند.

• عشق و علاقه شما مي‌تواند كمكي باشد براي تقويت اعتماد به نفس فرزندتان. پس او را در آغوش بگيريد و بگوييد كه به او افتخار مي‌كنيد. از فرزندتان مكرر و با صداقت تعريف كنيد البته بدون افراط كردن. آنها متوجه مي‌شوند كه كدام حرف از قلب و دل شما برخاسته است.

• باز خوردي مثبت و دقيق به فرزندتان بدهيد. با اين روش، رفتار فرزندتان را تائيد كرده و به انتخاب‌هاي او پاداش مي‌دهيد. همچنين او را براي برخورد مناسب آينده تشويق مي‌كنيد.

• محيط خانه را امن و آرام نگه داريد. كودكاني كه در خانه احساس امنيت ندارند، اعتماد به نفس كمي ‌خواهند داشت.

• هميشه به ياد داشته باشيد كه به كودك خود احترام بگذاريد.

• به فرزند خود اجازه بدهيد تجارب جديدي كسب كند. به او فرصت بدهيد كه در فعاليت‌هايي شركت كند، به خصوص فعاليت‌هايي كه مشوق همكاري هستند و نه رقابت، در تقويت اعتماد به نفس او كمك مي‌كنند.

در نهايت اگر فكر مي‌كنيد كه فرزند شما اعتماد به نفس پاييني دارد، از متخصصين امر كمك بگيريد. در اين مواقع همكاري و مشورت افراد متخصص را بايد در اولويت قرار داد. آنها با شيوه‌هاي درماني خود مي‌توانند حس بهتر و مثبت‌تري در فرزند شما ايجاد كنند.